ประวัติความเป็นมา

อำเภอไพศาลีเป็น เมืองเก่าโบราณสมัยขอมเรืองอำนาจในดินแดนสุวรรณภูมิ มีซากวัตถุโบราณปรากฎให้เห็น เช่นอุโบสถ วิหาร หอสมุด พระพุทธปฏิมากร ระฆัง จอมปราสาท สระแก้ว สระขัวญฯ ในท้องที่หมู่ที่ 5 (บ้านหนองไผ่) หมู่ที่ 9 (บ้านพระพุทธบาท) ตำบลสำโรงชัย ประมาณว่ามีอายุราวปีพุทธศักราช 1204

นอกจากนี้ยังขุดพบซากโครงกระดูกมนุษย์โบราณ พร้อมทั้งเครื่องใช้ต่าง ๆ เช่น กำไล ลูกปัด ต่างหู ที่บ้านหมู่ที่ 5 (บ้านโพธิ์ประสาท) ตำบลโพธิ์ ประสาท และบริเวณหมู่บ้านใกล้เคียง ถือเป็นแหล่งที่ใหญ่ที่สุดที่เคยขุดพบ ซึ่งเจ้าหน้าที่จากกรมศิลปากรได้มาตรวจแล้ว ประมาณว่ามีอายุราว 4,000 – 6,000 ปีใกล้เคียงกับที่ขุดพบที่บ้านเชียง จังหวัดอุดรธานี นอกจากนี้ยังพบโครงกระดูกมนุษย์โบราณ พร้อมทั้งอุปกรณ์ของใช้ต่าง ๆ ประปรายที่บ้านเขา หินกลิ้ง หมู่ที่ 3 ตำบลวังนำลัด และ บ้านประจันตคีรี หมู่ที่ 6 ตำบลนาขอม อำเภอไพศาลี เดิมขึ้นอยู่กับอำเภอท่าตะโก จัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอ เมื่อวันที่ 1 มกราคม 2505 และยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอเมื่อเดือน ตุลาคม 2508

คำขวัญประจำอำเภอ

หลวงพ่อโอนลือนาม หลวงพ่อดำลือเลื่อง เมืองเก่าเวสาฬี หน่อไม้ดีรสหวาน ตำนานเขาหินกลิ้ง งามยิ่งรอยพระพุทธบาท รุกขชาติซับสมบูรณ์

ที่ตั้งและอาณาเขต

อำเภอไพศาลีตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกสุดของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

  • ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอหนองบัว
  • ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอบึงสามพัน อำเภอวิเชียรบุรี (จังหวัดเพชรบูรณ์) และอำเภอโคกเจริญ (จังหวัดลพบุรี)
  • ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอโคกเจริญ อำเภอหนองม่วง (จังหวัดลพบุรี) อำเภอตากฟ้า และอำเภอท่าตะโก
  • ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอท่าตะโก

การแบ่งเขตการปกครอง

การปกครองส่วนภูมิภาค

อำเภอไพศาลีแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 8 ตำบล 101 หมู่บ้าน ได้แก่

  1. โคกเดื่อ 9 หมู่บ้าน
  2. สำโรงชัย 21 หมู่บ้าน
  3. วังน้ำลัด 10 หมู่บ้าน
  4. ตะคร้อ 18 หมู่บ้าน
  5. โพธิ์ประสาท 13 หมู่บ้าน
  6. วังข่อย 11 หมู่บ้าน
  7. นาขอม 11 หมู่บ้าน
  8. ไพศาลี 8 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่น

ท้องที่อำเภอไพศาลีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่

• เทศบาลตำบลไพศาลี ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลโคกเดื่อ และบางส่วนของตำบลไพศาลี
• องค์การบริหารส่วนตำบลโคกเดื่อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโคกเดื่อ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลไพศาลี)
• องค์การบริหารส่วนตำบลสำโรงชัย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสำโรงชัยทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลวังน้ำลัด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังน้ำลัดทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลตะคร้อ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลตะคร้อทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลโพธิ์ประสาท ครอบคลุมพื้นที่ทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลวังข่อย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังข่อยทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลนาขอม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาขอมทั้งตำบล
• องค์การบริหารส่วนตำบลไพศาลี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไพศาลี (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลไพศาลี)

เศรษฐกิจ

อาชีพหลัก

การทำนา ทำไร่ พืชที่ ปลูกได้แก่ ข้าว ข้าวโพด ข้าวฟ่าง ถั่วเขียว รองลงมาได้แก่มันสำปะหลัง ถั่ว ลิสง อ้อย พริก ทานตะวัน

อาชีพเสริม

การทำไร่อ้อย มันสำปะหลัง ทอผ้า

ธนาคาร

  1. ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) สาขาไพศาลี
  2. ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) สาขาบ้านหนองไผ่
  3. ธนาคารออมสินสาขาไพศาลี
  4. ธนาคารธนชาติสาขาไพศาลี

การเกษตร

ข้าว อ้อย ข้าวโพด

ทรัพยากรธรรมชาติและแหล่งน้ำที่สำคัญ

  1. ป่าสงวนแห่งชาติเขาคอก เขานางโลม และเขาสอยดาว เนื้อที่ 105,600 ไร่ประกาศเป็นป่าสงวนแห่งชาติเมื่อวัน ที่ 28 กันยายน 2526 ตามกฏกระทรวงฉบับที่ 1013 (พ.ศ. 2526) อยู่ในท้อง ที่ตำบลไพศาลี ตำบลวังข่อย ตำบลสำโรงชัย และตำบลตะคร้อ
  2. ป่าสงวนแห่งชาติเขาสูง เขาพระ เนื้อที่ 8,000 ไร่ ประกาศเป็นป่าสงวนแห่งชาติเมื่อวัน ที่ 29 กันยายน 2538 ตามกฏกระทรวง ฉบับที่ 1239 (พ.ศ.2538) อยู่ในท้องที่ตำบลวังนำลัด

สถานที่ท่องเที่ยว

• สวนรุกขชาติซับสมบูรณ์ เป็นสถานที่ท่องเที่ยวของคนในอำเภอไพศาลี และอำเภอใกล้เคียง สวนรุกขชาติซับสมบูรณ์ อยู่ในตำบลวังข่อย ซึ่งเป็นตำบลหนึ่งในอำเภอไพศาลี แต่ก่อนเป็นแหล่งน้ำธรรมชาติไม่ค่อยมีผู้คนสนใจ แต่ปัจจุบันได้มีการพัฒนาให้กลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ขึ้นชื่อของอำเภอไพศาลีโดยกรมป่าไม้ จะเป็นผู้ดูแลและทำนุบำรุงให้อยู่ในสภาพที่สมบูรณ์มากที่สุด โดยมีการจัดกิจกรรม และรณรงค์ให้อนุรักษ์ป่าไม้มีการจัดประกวดการวาดภาพตามจินตนาการในทุก ๆ ปีในช่วงเดือนกันยายน ถึง ตุลาคม จะเป็นช่วงที่สวนรุกขชาติซับสมบูรณ์สวยที่สุด ในสวนรุกขชาติซับสมบูรณ์จะมีพันธุ์ไม้ที่หายากและน่าศึกษามากมาย

• เมืองเก่าเวสาลี ตั้งอยู่ที่ตำบลไพศาลีจากการขุดแต่งในพ.ศ.2539พบว่าโบราณสถานซึ่งตั้งอยู่บริเวณด้านทิศตะวันออกของเมืองนั้น เป็นศิลปสมัยอยุธยาตอนกลางและตอนปลายโบราณสถานที่ขุดแต่งประกอบด้วย อุโบสถ มณฑป วิหาร และเจดีย์ ผลจากการศึกษาหลักฐานชั้นดินทางโบราณคดีพบว่าก่อนการสร้างโบราณสถานกลุ่มเมืองเก่าเวสาลี บริเวณแหล่งนี้ได้มีชุมชนตั้งหลักแหล่งอยู่ก่อนแล้ว เป็นชุมชนในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย ซึ่งได้มีการเข้าสู่การเป็นชุมชนคูน้ำขจั้นดิน ในสมัยทวาราวดี พบว่าเป็นเมืองสี่เหลี่ยมผืนผ้า มุมมนมีกำแพงขนาดของ เมืองยาวประมาณ 700 เมตร กว้างประมาณ 500 เมตร

• รอยพระพุทธบาท รอยพระพุทธบาทพบเมื่อวันที่ 16 กรกฏาคม พ.ศ.2534 โดยพระครูพิรุทอาภาทร เป็นผู้พบเห็นโดยพระครูพิรุทอาภาทร ได้นิมิตเห็นว่าบนภูเขานี้มีรอยพระพุทธบาทของพระพุทธเจ้าอยู่โดยในนิมิตเห็นแสงพุ่งมาตกที่ภูเขา พอรุ่งเช้าของวันต่อมาก็มีผู้ค้นพบแต่รู้มาจากพระครูพิรุทอาภาทร เป็นผู้บอกให้ค้นหา และตั้งแต่นั้นมาก็มีผู้มาสักการะและร่วมบริจาคเงินในการทำนุบำรุงและสร้างสถูป ครอบรอยพระพุทธบาทไว้และร่วมบริจาคเงินในการสร้างวัดพระพุทธบาท รอยพระพุทธบาทเป็นสถานที่สำคัญของชาวบ้านและเป็นสถานที่ที่เหมาะแก่การศึกษาประวัติและความเป็นมาของชาวบ้านชาวพระพุทธบาท

• เขาหินกลิ้ง บริเวณที่เป็นหลักชัยกลิ้งหิน ปัจจุบันมีหินก้อนกลมใหญ่สองก้อนขนาดเท่า ๆ กันอยู่กลางทุ่งนา ณ บ้านเขาหินกลิ้ง ตำบลวังน้ำลัด อำเภอไพศาลี ส่วนเมืองไผ่สาลี ก็คือ บ้านหนองไผ่ อำเภอไพศาลี เมืองจำคา ก็คือ บ้านดอนคา อำเภอท่าตะโก และเมืองปัจจันตคาม คือ บ้านเขาข้างพุ่ม อำเภอไพศาลี

• ทุ่งปอเทืองและทุ่งทานตะวัน สถานที่ท่องเที่ยวแหล่งใหม่ของอำเภอไพศาลี สำหรับผู้ที่กำลังมองหาสถานที่สวยๆ เพื่อถ่ายรูป หรือสัมผัสกับความงดงามของธรรมชาติในช่วงหน้าหนาว ที่อากาศกำลังดี มีลมเย็นๆ ช่วยพัดไม่ให้ร้อนเกินไป มีทุ่งดอกไม้สีเหลืองท่ามกลางขุนเขา เหมาะแก่การถ่ายรูป เดินเล่นพักผ่อนกายใจให้สมองปลอดโปร่ง ต้องห้ามพลาดเที่ยวชมทุ่งปอเทืองและทุ่งทานตะวันของอำเภอไพศาลี ซึ่งเบ่งบานในฤดูหนาวโดยสามารถเที่ยวชมได้หลายจุดที่มีการเพาะปลูกกระจัดกระจายไปในตำบลโพธิ์ประสาทและด้วยความงดงามและสีสันเหลืองสดใสท่ามกลางธรรมชาตินี้เอง ทำให้ทุ่งปอเทืองและทุ่งทานตะวันอำเภอไพศาลี กลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวสุดฮิตในช่วงหน้าหนาวการเดินทาง บริเวณสองข้างถนนสายเกษตรชัย – ไพศาลี ในท้องที่ตำบลโพธิ์ประสาท

แหล่งอ้างอิง :

https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%AD%E0%B8%B3%E0%B9%80%E0%B8%A0%E0%B8%AD%E0%B9%84%E0%B8%9E%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%A5%E0%B8%B5
http://district.cdd.go.th/phaisali/about-us/%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B9%87%E0%B8%99%E0%B8%A1%E0%B8%B2
https://www.thaitambon.com/tambon/600908
https://www.facebook.com/pg/phisali
http://rdi.nsru.ac.th/knowledge/district009.php
http://www.oceansmile.com/N/Nakhonsawan/Nakhonsawan4.htm

ใส่ความเห็น